Matura z polskiego 2027 — ustny i pisemny: kompletny przewodnik
Matura z polskiego to dwa zupełnie różne egzaminy: pisemny test rozumienia i pisania oraz ustna rozmowa z komisją. Każdy wymaga innego przygotowania — i obu można się nauczyć z wyprzedzeniem.
Matura z polskiego 2027 — ustny i pisemny: kompletny przewodnik
Matura z języka polskiego to jeden z trzech obowiązkowych egzaminów pisemnych (obok matematyki i języka obcego) i jeden z dwóch obowiązkowych egzaminów ustnych (obok języka obcego). Każdy abiturient musi zdać obie części. To oznacza dwa zupełnie różne wyzwania: precyzyjne pisanie wypracowań i płynna, dobrze zorganizowana odpowiedź ustna.
Ten przewodnik omawia obie części egzaminu szczegółowo — od struktury przez technikę pisania wypracowań, aż po metodę przygotowania do pytań jawnych.
Zacznijmy od dat. Zgodnie z harmonogramem CKE ogłoszonym 20 sierpnia 2026 roku egzamin pisemny z języka polskiego na poziomie podstawowym otwiera całą sesję maturalną: 4 maja 2027 roku (wtorek), godz. 9:00. Część ustną z polskiego szkoły przeprowadzają w 17 dniach między 7 a 29 maja 2027, według harmonogramu ustalonego przez przewodniczącego zespołu egzaminacyjnego (termin dodatkowy: 7–9 czerwca). Wyniki poznasz 9 lipca 2027. Jeśli najbardziej stresuje Cię rozmowa z komisją, możesz ćwiczyć ją na głos w przygotowaniu do matury ustnej z polskiego.
Egzamin Pisemny — Poziom Podstawowy
Struktura i Czas
- Czas trwania: 240 minut
- Liczba punktów: 60 punktów (Język polski w użyciu: 10 pkt, test historycznoliteracki: 15 pkt, wypracowanie: 35 pkt)
- Obowiązkowy dla wszystkich
Arkusz pisemny na poziomie podstawowym składa się z trzech części:
- Test „Język polski w użyciu” — dwa teksty nieliterackie (popularnonaukowe lub publicystyczne) na zbliżony temat, łącznie ok. 1000 wyrazów, i 5–7 zadań do nich, w tym notatka syntetyzująca (60–90 wyrazów)
- Test historycznoliteracki — zadania z historii i teorii literatury oraz języka, oparte na fragmentach utworów i tekstach ikonograficznych
- Wypracowanie — jeden z dwóch tematów do wyboru, co najmniej 300 wyrazów, za które można uzyskać do 35 punktów
Jakie wypracowanie na maturze
Na poziomie podstawowym wybierasz jeden z dwóch tematów. Forma gatunkowa nie jest narzucona, ale praca musi być wypowiedzią argumentacyjną — tematu z interpretacją wiersza na poziomie podstawowym nie ma. W każdym temacie trzeba uwzględnić:
- lekturę obowiązkową — utwór epicki albo dramatyczny z listy zamieszczonej w arkuszu,
- drugi utwór literacki — np. inną lekturę, lekturę uzupełniającą albo dowolny wiersz,
- dwa konteksty, np. historycznoliteracki, biograficzny, historyczny albo filozoficzny.
Wypracowanie oceniane jest w czterech kryteriach: spełnienie formalnych warunków polecenia (1 pkt), kompetencje literackie i kulturowe (16 pkt), kompozycja wypowiedzi (7 pkt) i język wypowiedzi (11 pkt).
Jak Pisać Rozprawkę Maturalną
Rozprawka to najbardziej schematyczna forma wypowiedzi argumentacyjnej — co oznacza, że można ją opanować technicznie.
Struktura Rozprawki
Wstęp
- Zaczyna się od ogólnego nawiązania do tematu (kontekst kulturowy, filozoficzny, cytat)
- Formułuje tezę — twierdzenie, które będziesz dowodzić przez całą pracę
- Teza powinna być jednoznaczna i możliwa do uzasadnienia
Rozwinięcie
- Minimum trzy akapity argumentacyjne
- Każdy akapit: argument → przykład z lektury (lub tekstu z arkusza) → komentarz interpretacyjny
- Kontrargument (jeden akapit) — pokaż, że widzisz inną perspektywę, ale wyjaśnij, dlaczego Twoja teza jest silniejsza
Zakończenie
- Podsumowanie argumentacji
- Powrót do tezy — potwierdź ją w świetle przedstawionych dowodów
- Nie wprowadzaj nowych wątków
Najczęstsze Błędy w Wypracowaniu
- Brak tezy lub teza zbyt ogólna ("Człowiek jest złożoną istotą" — to obserwacja, nie argument)
- Streszczanie lektury zamiast jej interpretowania
- Brak spójności między tezą a argumentami
- Zbyt krótkie wypracowanie — minimum to 300 wyrazów; krótsza praca jest oceniana tylko w dwóch pierwszych kryteriach
- Błędy językowe i stylistyczne — egzaminatorzy oceniają też poprawność języka
Lektury Obowiązkowe — Jak Je Przygotować
Lista lektur obowiązkowych na poziomie podstawowym liczy 28 pozycji (znajdziesz ją w informatorze CKE) i nie warto żadnej pomijać — lista 76 zadań jawnych na maturze ustnej obejmuje je wszystkie. Do tego:
- W teście historycznoliterackim mogą pojawić się też lektury ze szkoły podstawowej: bajki Krasickiego, „Dziady” cz. II i „Pan Tadeusz” (wybrane księgi), „Zemsta” i „Balladyna” — wtedy fragment jest w arkuszu
- Z poezji trzeba znać utwory wymienione w podstawie programowej z tytułu: „Bogurodzicę”, Pieśń IX ks. I i Pieśń V ks. II oraz treny IX, X i XI Kochanowskiego, „Hymn do miłości ojczyzny” Krasickiego, „Odę do młodości” Mickiewicza i „Testament mój” Słowackiego
- W wypracowaniu w latach 2025–2028 możesz się odwołać także do lektur z zakresu rozszerzonego i z podstawy programowej z 2018 roku — pełna lista jest w arkuszu
Dla każdej lektury przygotuj:
- Streszczenie wątku głównego
- Charakterystykę najważniejszych postaci
- Minimum trzy tematy, do których możesz odwołać się w wypracowaniu
Egzamin Ustny — Jak Działa i Czego Oczekuje Komisja
Struktura Egzaminu Ustnego
- Czas przygotowania: 15 minut
- Czas wypowiedzi: do 10 minut monologu na oba zadania + do 5 minut rozmowy z komisją
- Forma: losujesz zestaw złożony z dwóch zadań
Zadanie 1. pochodzi z listy 76 zadań jawnych, którą CKE ogłosiła 30 sierpnia 2024 roku na lata 2026–2028: dotyczy lektury obowiązkowej i wymaga uwzględnienia wybranego kontekstu. Zadanie 2. jest niejawne — dostajesz polecenie z dołączonym materiałem (tekstem literackim, nieliterackim albo obrazem) i omawiasz je, odwołując się też do wybranego utworu lub tekstu kultury. Maturzysta przygotowuje się przez 15 minut, wygłasza monologi, a potem odpowiada na 1–3 pytania komisji — co najmniej jedno dotyczy jego własnego zdania w omawianej sprawie.
Lista Zadań Jawnych — Jak Się Uczyć
Wszystkie zadania jawne znasz z wyprzedzeniem. To ogromna przewaga — nie "uczysz się na ślepo", tylko przygotowujesz konkretne odpowiedzi na konkretne polecenia. Zadania 2. nie da się wykuć, ale ćwiczy się je tak samo: omawiasz materiał, którego wcześniej nie widziałeś.
Skuteczna metoda:
- Podziel listę pytań na grupy tematyczne (epoki, lektury, pojęcia)
- Dla każdego pytania zbuduj szkielet odpowiedzi (teza + 2-3 argumenty + zakończenie)
- Ćwicz odpowiedzi głośno — nie pisemnie
Struktura Dobrej Odpowiedzi Ustnej
- Teza/stanowisko — odpowiedz bezpośrednio na pytanie w pierwszych dwóch zdaniach
- Argument 1 — odwołanie do tekstu z zestawu lub lektury + interpretacja
- Argument 2 — odwołanie do innej lektury lub kontekstu kulturowego
- Podsumowanie — wróć do tezy, potwierdź ją
Komisja przyznaje maksymalnie 30 punktów: za treść monologów (do 16, po 8 za każde zadanie), ich kompozycję (do 4), treść wypowiedzi w rozmowie (do 6) oraz zakres i poprawność języka (do 4). Do zdania potrzeba 9 punktów, czyli 30%.
Co Robić, Gdy "Utkniesz" w Czasie Wypowiedzi
- Wróć do pytania i przeczytaj je jeszcze raz na głos
- Odwołaj się do fragmentu tekstu z zestawu — zacytuj go i skomentuj
- Powiedz: "Z perspektywy [lektury / epoki / kontekstu] można stwierdzić, że..." — to pomaga odblokować myśl
Komisja nie oczekuje perfekcji. Oczekuje zorganizowanej, uzasadnionej wypowiedzi.
Dlaczego Warto Ćwiczyć na Głos z Korepetytorem TutLive
Maturę ustną zdaje się, mówiąc — więc i przygotowywać się do niej najlepiej na głos. Z korepetytorem TutLive ćwiczysz odpowiedzi na zadania jawne, a w egzaminie próbnym przechodzisz cały przebieg matury ustnej.
Zamiast pisać notatki i czytać je w kółko, mówisz na głos — a Twój korepetytor słucha, pyta, koryguje i prowadzi Cię przez strukturę odpowiedzi. Ćwiczysz dokładnie tę umiejętność, która będzie oceniana.
Ćwiczenie odpowiedzi głosowych z wyprzedzeniem pomaga:
- Wychwycić braki w znajomości lektury zanim pojawią się na egzaminie
- Nauczyć się płynnego budowania argumentacji pod presją czasu
- Pozbyć się nawyku mówienia "eee" i "no wiesz" na początku każdego zdania
- Oswoić się z formatem rozmowy z komisją
W egzaminie próbnym TutLive przebieg jest taki jak na maturze: losujesz zadanie jawne z oficjalnej listy CKE i zadanie z materiałem, masz 15 minut na przygotowanie, mówisz monolog, a potem odpowiadasz na pytania korepetytora w roli egzaminatora. Na koniec dostajesz ocenę według kryteriów z informatora CKE.
Poziom Rozszerzony Pisemny — Czym Się Różni
Matura z języka polskiego na poziomie rozszerzonym jest dobrowolna i trwa 210 minut. Składa się z jednego zadania — wypracowania:
- dwa tematy do wyboru, dotyczące literatury (poezji, prozy albo dramatu)
- co najmniej 400 wyrazów, w dowolnej formie wypowiedzi argumentacyjnej (np. rozprawka, szkic krytyczny, esej)
- w każdym temacie trzeba odwołać się do trzech utworów literackich (w tym lektury obowiązkowej) i jednego kontekstu
- maksymalnie 35 punktów
Poziom rozszerzony jest zwykle wybierany przez osoby planujące studia filologiczne, humanistyczne lub dziennikarskie. Wymaga lepszego warsztatu stylistycznego i szerszej znajomości kontekstów kulturowych.
10-Tygodniowy Plan Nauki
Egzamin Pisemny (tygodnie 1–6)
| Tydzień | Materiał |
|---|---|
| 1 | Diagnoza: próbny arkusz pisemny, identyfikacja słabości |
| 2 | Technika pisania rozprawki — ćwiczenia wstępów i argumentacji |
| 3 | Lektury obowiązkowe — epika (streszczenia + tematy) |
| 4 | Lektury — dramat i liryka; środki stylistyczne |
| 5 | Analiza tekstu poetyckiego — ćwiczenia na przykładach z lat ubiegłych |
| 6 | Pełne arkusze pisemne w warunkach egzaminacyjnych, analiza błędów |
Egzamin Ustny (tygodnie 5–10)
| Tydzień | Materiał |
|---|---|
| 5 | Przegląd listy zadań jawnych, podział na grupy tematyczne |
| 6–7 | Budowanie szkieletów odpowiedzi dla każdej grupy zadań |
| 8–9 | Ćwiczenia głosowe z korepetytorem — odpowiadanie na zadania jawne |
| 10 | Egzaminy próbne: losowanie zestawu i odpowiedź na czas |
TutLive — Kursy Maturalne z Języka Polskiego
TutLive oferuje dedykowane kursy z języka polskiego — osobno przygotowanie do egzaminu pisemnego i ustnego. W ramach kursu znajdziesz:
- Ćwiczenia do każdej części arkusza pisemnego: Język polski w użyciu, test historycznoliteracki i wypracowanie
- Powtórkę lektur obowiązkowych
- Sesje głosowe z Twoim osobistym korepetytorem do ćwiczeń ustnych
- Egzamin próbny z matury ustnej: zadanie jawne z oficjalnej listy CKE, monolog i rozmowa
Zacznij Przygotowania Już Dziś
TutLive oferuje kursy maturalne z polskiego, matematyki, języków obcych i przedmiotów rozszerzonych — ucz się krok po kroku z Twoim osobistym korepetytorem i ćwicz w rozmowach głosowych na żywo.
Zacznij za darmo na tutlive.com →
TutLive — Twój osobisty korepetytor, zawsze wtedy, kiedy go potrzebujesz.
Powiązane artykuły
Matura z języków obcych 2027 — angielski, niemiecki, francuski, rosyjski
Ustna część matury z języka obcego to rozmowa — wymaga umiejętności, których nie da się ćwiczyć bez mówienia. Dowiedz się, jak skutecznie przygotować się do każdej części egzaminu, i dlaczego regularne sesje głosowe z korepetytorem robią największą różnicę.
Rozprawka maturalna 2027 — jak napisać krok po kroku (schemat i przykłady)
Wypracowanie to największa pula punktów na maturze pisemnej z polskiego, a najprostszą formą wypowiedzi argumentacyjnej jest rozprawka. Dobra wiadomość: rozprawka rządzi się jasnym schematem — gdy go opanujesz, przestaje być loterią.
Pytania jawne na maturę ustną z polskiego 2027 — jak się ich nauczyć i ćwiczyć na głos
Pytania jawne znasz przed egzaminem — ale to wcale nie znaczy, że wystarczy je przeczytać. Ustnego nie zdaje się wiedzą, tylko głosem: pod presją, na temat i przy komisji. Pokazujemy, jak przygotować się naprawdę.